O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler


t.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar
GAZ ALIŞVERİŞİ
Canlıların hayatsal olaylarını sürdürebilmeler için enerjiye ihtiyaçları vardır.

Bu enerji organik besin maddelerinin yıkılmasıyla elde edilir. Hücrelerin besin olarak alınan organik moleküllerdeki kimyasal bağ enerjisini, metabolizma olaylarında kullanılan ATP’ ye dönüştürmesine hücre solunumu denir.
Canlıların büyük bir kısmı solunum yaparken oksijene ihtiyaç duyarlar. Hücrelere bu oksijeni sağlamak için hayvanın organizasyon derecesine göre birçok solunum organı oluşmuştur.
Gaz alışverişinin kan ile hücreler arasında gerçekleşmesine iç solunum, solunum organıyla kan arasında gerçekleşmesine ise dış solunum denir.
Bir Hücrelilerde Solunum:

Bir hücreli canlılar gaz alışverişini hücre yüzeyinden difüzyonla gerçekleştirirler.
Canlıların organizasyon düzeyi arttıkça, enerji ihtiyaçları da artar. Bu enerjinin sağlanması için oksijene olan ihtiyaç da artar. Bu nedenle, dış ortamdan daha çok oksijenin alınmasını ve karbondioksitin kolayca atılmasını sağlayan özel solunum organları gelişmiştir.
Bu solunum organlarının ortak özellikleri şunlardır:

  • Solunum yüzeyleri incedir.

  • Solunum yüzeyleri daima nemlidir.

  • Solunum yüzeyleri kısa sürede daha fazla gaz alışverişi yapabilmek için geniştir.

  • Solunum yüzeylerinde gaz alışverişi difüzyonla gerçekleşir.

  • Kapalı dolaşım sistemine sahip hayvanlarda, gaz değişiminin gerçekleştiği solunum yüzeylerinin etrafı yoğun kılcal damar ağı ile çevrilmiştir.


O


murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler.

Kan sıvısı bulunmayan bu canlılar, nemli vücut yüzeyi ile suda erimiş oksijeni, karada yaşıyorsa havanın oksijenini doğrudan doğruya difüzyonla alıp, karbondioksiti de aynı yolla dışarı verirler.

DERİ SOLUNUMU:


  • Halkalı solucanlarda(toprak solucanı)özel bir solunum organı yoktur. Bu canlılarda nemli deriden difüzyonla giren oksijen, kılcardamarlardaki kana geçerek vücuda dağılır. Karbondioksit de deriden aynı yolla dışarı atılır. Bu tip solunuma deri solunumu denir.




  • Aslında tüm canlılar deri ya da vücut yüzeyleri ile gaz değişimi yaparlar. Ancak, etkin olarak gaz değişiminin gerçekleştirildiği yapılara solunum organları denir. Bu anlamda deri solunumu omurgasızlarda ve özellikle solucanlarda görülmesine rağmen omurgalı hayvanlardan kurbağa ve semenderlerde de ergin dönemde görülür. Ayrıca insanda da az da olsa görülür.



TRAKE SOLUNUMU:


  • Böceklerde: trake solunumu görülür.




  • Trakeler böceklerde gaz alışverişinin yapıldığı ince borulardır. Böceklerin her bölmesinde trakenin dış çevreye açıklığını sağlayan stigma adı verilen bir boru sistemi ile bağlantılıdır. Trake boruları trakeol adı verilen içi sıvı ile dolu borucuklarla sonlanır. Bu sıvı doku hücreleri ile borucuklar arasındaki oksijen ve karbondioksitin difüzyonunu kolaylaştırır.




  • Böceklerde kılcal kan damarı yoktur.




  • Kanın O2 ve CO2 taşıma görevi yoktur.




  • Taşıma pigmenti yoktur.




  • Trake boruları gibi dar borularda O2 ve CO2 difüzyonu yavaştır. Bu nedenle soğuk bölge böcekleri küçük sıcak bölge böcekleri büyüktür.







  • Örümcek ve akreplerde solunum kitapsı akciğerlerle yapılır. stigma ile başlayan bu yapılar, borucukların vücut içinde bir kitabın yaprakları gibi dallanmasıyla oluşmuştur.




Böcekler dışındaki diğer hayvanların tümünde kan plazmasında ya da alyuvarların içinde solunum pigmenti vardır. Solunum pigmenti kanın O2 taşıma kapasitesini arttırır. Taşıdığı elemente göre kana renk verir.


SOLUNGAÇ SOLUNUMU:


  • Bazı deniz solucanları, kabukluların bir kısmı, suda yaşayan yumuşakçalar,(iç solungaç) kurbağa larvaları ve balıklarda(dış solungaç) solungaç solunumu görülür.


BALIKLAR:


  • Solungaçlar bulunduğu yere göre dış ve iç solungaç olmak üzere ikiye ayrılır.




  • Dış solungaçlar vücut dışında bulunup farklı türlerde iplik, tüy ve yaprak şeklinde olabilir. Kurbağa larvalarının ilk dönemlerinde ve akciğerli balıklarda görülür.




  • İç solungaçlar ise başın iki yanında kemikli ve kıkırdaklı balıklarda bulunur.




  • Kemikli balıklarda solungaçlar, solungaç kapağı ile örtülür.




  • Kıkırdaklı balıklarda solungaç kapağı bulunmaz.


Canlılarda farklı şekillerde solungaçlar bulunmasına rağmen temel yapıları aynı olup yalnız sudaki çözünmüş oksijeni alabilme özelliğindedirler.

  • Balıklarda solungaçlar; önde ağız, yanlardan dışarıyla bağlantısı olan solungaç boşluğunda yer alır.




  • Kemikli balıklarda dört çift olan solungaç yayları içlerinde kılcal kan damarı bulunan solungaç yapraklarına sahiptir. Solungaç yayları ve yaprakları solungaç kapakları ile örtülmüştür.



  • Solungaç solunumu yapan canlılarda içinde çözünmüş oksijen bulunan su, ağızdan girip solungaçlardan geçerken gaz alış verişi olur.




  • Bu canlılar suda % 2-3 oranında bulunan oksijenden daha fazla yararlanmak için solungaçlarında lif şeklinde dallanmalar yaparak geniş yüzeyler oluşturur.




  • Ayrıca solungaç kılcallarında kanın akış yönü ile dışarıdaki suyun akış yönü birbirine zıttır . Bu nedenle solungaçlarda gaz difüzyonu da hızlıdır.




  • Ters akım prensibi olarak bilinen bu mekanizma sayesinde solungaç solunumu yapan canlılar sudaki oksijenin yaklaşık %85'inden faydalanır.




  • Bu sırada oksijen, solungaç epiteline, oradan da kılcallara difüzyonla geçer . Aynı şekilde, kılcallardaki kanda bulunan karbon dioksit, solungaç epiteline, oradan da suya geçer. Böylece oksijeni azalmış ve karbon dioksit içeriği artmış olan su, balığın ağzının kapanıp solungaç kapaklarının açılmasıyla dışarı verilir.




Balıklarda kanın solungaç kılcallarındaki akış yönü ile suyun solungaçlardaki akış yönü birbirine terstir. Yani oksijence zengin su, solungaca girerken oksijence fakir kanla karşılaşır. Ters akım alışverişi denilen bu durum daha fazla oksijen alınmasını sağlar.



KURBAĞALAR:


  • Ergin kurbağaların akciğerleri fazla gelişmemiştir.




  • Akciğerleri alveol bulundurmadığı için gaz değişimi için yeterli gelmez. Bu nedenle kurbağalarda akciğerlerin yanında etkin bir deri solunumu görülür.



AKCİĞER SOLUNUMU:


  • Vücudun içinde ve vücudun belirli bir bölgesinde bulunan solunum organlarıdır.




  • Dolaşım sistemi ile doğrudan ilişki içindedirler.




  • Akciğerler, bazı omurgasız hayvanlarda, omurgalılardan ergin kurbağalar, sürüngenler, kuşlar ve memelilerde bulunan solunum organlarıdır.




  • Omurgalı hayvanlarda kurbağalardan memelilere doğru gidildikçe akciğerlere gelişme ve farklılaşma gözlenir.




  • Özellikle kuş ve memeliler sabit olan vücut sıcaklıklarını korumak için daha fazla enerji harcamak zorundadır. Bu nedenle oksijen ihtiyaçları daha fazladır. Bu yüzden solunum organlarının iç yüzeyi bölmelere ayrılarak solunum yüzeylerini genişletmişlerdir. Böylece gaz değişimi için geniş bir yüzey-hacim oranı sağlandığından karasal yaşama daha iyi adaptasyon göstermişlerdir.


KURBAĞALARDA AKCİĞER:


  • Kurbağalarda gerek derinin ince ve nemli olmasından ve gerekse akciğer solunumdan dolayı kaybedilen su çok fazladır. Bu durum kurbağaların tamamen karasal yaşama uyum göstermelerini engeller.



Kurbağalarda Akciğer


SÜRÜNGENLERDE AKCİĞER:


  • Sürüngenlerin akciğerleri, kurbağalara göre daha fazla gelişmiştir.




  • Bu canlılarda, akciğerlerin iç yüzeyleri gaz değişimini arttırmak için bölmelere ayrılmıştır.




  • Y
    Sürüngen Akciğeri
    ılanlarda akciğerlerden biri körelmiş olduğundan tek akciğer vardır.



  • Bu canlıların akciğerleri hava depolayabildiği için besinlerin yutulması sırasında oksijensizlikten boğulma söz konusu değildir.


KUŞLARDA AKCİĞER:

*
Kuş akciğeri
Kuşların, akciğerinde alveol bulunmaz.
* Kuşların akciğerleri diğer omurgalılardan farklı bir yapı gösterir. Bu canlılarda karın, boyun ve kanatlarda akciğerlere bağlı hava depolayan keseler bulunur. Bu keseler vücut yoğunluğunu

azaltarak uçmayı kolaylaştırır. Gaz alış verişinde doğrudan görev almayıp akciğerlere hava akışını bir körük gibi yönlendirir.




*Soluk alınırken ön ve arka hava keseleri genişler. Arkadaki hava keseleri dışarıdan gelen temiz hava ile dolar. Öndeki keselere ise akciğerlerden gelen kirli hava girer.
*Soluk verirken hava keseleri kasılır. Arka keselerdeki temiz hava akciğerlere geçer. Ön hava keselerindeki kirli hava da dışarı çıkar .
*Solunumda akciğerlere daima temiz hava verilir.
* Hava akımı tek yönlüdür ve kanın akış yönüne zıttır. Böylece kuşlar, havadaki oksijeni kesintisiz olarak alabilir ve oksijenin az olduğu yükseklerde dahi rahatça oksijen gereksinimini karşılayabilir. Soludukları havanın içerisindeki oksijenden faydalanma oranı memelilerde %20-25 iken kuşlarda bu oran %80-90'a ulaşır.
* Kuşlarda uçma kasları ve diyaframın çalışması hava keselerindeki havanın yeniden akciğerlere dönmesini sağladığı için kuşlar havanın oksijeninden, hem girişte hem çıkışta yararlanırlar. Bu özellikle kuşların birim hacimdeki havada bulunan oksijenin daha fazlasını almalarını sağlar.
*Kuşların solunum hızı diğer omurgalılara göre oldukça yüksektir. Bunun nedeni, kuşların daha aktif bir yaşam şekline, daha yüksek bir metabolizmaya ve vücut sıcaklığına sahip olmalarından kaynaklanır.
MEMELİLER:

Memelilerde akciğerler, alveol denilen hava kesecikleri oluşturarak yüzeylerini oldukça genişletmişlerdir. Memelilerin solunum sisteminin en tipik örneği insan solunum sistemidir.


  • Memelilerde akciğer solunumu vardır.

Kaslı bir diyafram

İki katlı akciğer zarı (pleura) Sadece memelilerde görülür.

Alveollü akciğer





Memeli akciğeri


BİRDEN FAZLA SOLUNUM ORGANI TAŞIYAN HAYVANLAR
*Kurbağalarda ve akciğerli balıklarda birden fazla solunum organı bulunur.
*Kurbağaların solunum yüzeyleri çok geniş değildir. Bu nedenle nemli ve ince derileriyle de deri solunumu yaparlar. Böylece akciğer ve deri solunumu yaparak iki solunum organını da aynı anda kullanırlar. Deri yoluyla yapılan solunum akciğerle yapılan solunumun %25 kadardır.
*Akciğerli balıklarda ise solungaçları yanı sıra yutakla bağlantısı olan hava keseleri vardır. Balık su yüzüne çıkınca ince çeperli hava keseleri hava ile doldurulur. Böylece hayvan hava keselerini akciğer gibi kullanarak havanın serbest oksijeninden yararlanır. Kurak mevsimde sular çekilince hava keselerini akciğer gibi kullanırlar. Bataklıkta gömülerek mevsimi geçirmeye çalışırlar.


İNSANDA SOLUNUM



Solunum sisteminin, oksijenin alınıp karbondioksitin vücuttan uzaklaştırılması yanında başka görevleri de vardır. Konuşma seslerinin oluşması, mikroplara karşı vücudu koruma bunlardan bazılarıdır. Örneğin: soluk borusundaki silli hücreler ve mukus, hava ile alınan toz ve mikroorganizmaları tutar. silli hücrelerin hareketiyle bu maddeler vücut dışına atılır.
SOLUNUMLA İLGİLİ YAPILAR



*İnsanda solunum sistemi; ağız, burun, yutak, gırtlak, soluk borusu ve akciğerlerden oluşur.
*Fiziksel etkinliklerin artması sırasında solunum hızı arttığı için ağızda solunuma katılır.

*Bu nedenle ağza, solunuma yardımcı organ da denir.
BURUN VE AĞIZ:
*Burun havanın alındığı bir çift delikle dışarı açılır.
*Solunum sisteminin dış ortamla bağlantısını sağlar.
*Burun boşluğunun iç yüzeyi epitel dokudan oluşan ve mukus salgılayan mukoza ile kaplıdır.
*Mukus havayı nemlendirir.
* Burun iç yüzeyindeki girinti ve çıkıntılar, kıllar havadaki küçük tanecikleri tutar, mukus ise nemlendirilmesini sağlarken,
*Burunun iç yüzeyini kaplayan kılcal damarlar alınan havanın ısıtılmasını sağlar.
*Alınan hava ağız ve burun boşluğunun açıldığı yutağa daha sonra da gırtlağa geçer.

YUTAK VE GIRTLAK:




*Ağız ve burun boşluğunun son kısmı olan yutağa soluk borusu bağlanır.
*Yutakta bademcikler ve küçük dil bulunur.
*Gırtlak; temel olarak kıkırdak doku, bağ doku ve çok katlı silli epitel dokudan oluşur ve içinde ses tellerini bulundurur.

*Ses telleri, akciğerden dışarıya hava çıkarken burada bulunan kasların istemli kasılmasıyla gerilip titreşerek sesi oluşturur.
*Yutkunma sırasında gırtlak yukarı doğru kalkar ve gırtlak kapağı (epiglottis) soluk borusunun girişini kapatır.
*Böylece yutma sırasında lokmanın soluk borusuna girmesi engellenir.
*Yalnızca yutkunma sırasında nefes durur. Bunun dışında soluk borusu hep açıktır.

SOLUK BORUSU:
*Gırtlak ile akciğerler arasında 10-12 cm uzunluğunda, 2-2,5 cm çapında olan soluk borusu bulunur.
*Soluk borusu içten dışa doğru silli epitel hücreler, kıkırdak halkalar ve bağ dokudan oluşur.
*İç yüzeyinde silli silindirik epitel hücreleri yer alır. Bu hücrelerin arasında mukus salgılayan goblet hücreleri vardır.

*Mukus, alınan havanın nemli kalmasını sağlamanın yanı sıra havadaki toz ve yabancı maddeleri tutar.
*Soluk borusundaki sillerin yutağa doğru tek yönlü hareketiyle yabancı maddeler dışarı atılır.



*Soluk borusu C şeklinde kıkırdaklarla desteklenmiştir.
* Bu kıkırdaklar soluk borusunun gergin ve açık kalmasını sağlar.
*Soluk borusunun yemek borusuna bakan tarafında kıkırdak bulunmaz. Yemek borusuna komşu olan kısmında kıkırdak doku yerine düz kaslar bulunur. Böylelikle yemek borusundan lokmalar, peristaltik hareketlerle kolaylıkla aşağı inebilir.
*Soluk borusu akciğerlere girerken bronş adı verilen iki kola ayrılır.
*Akciğer içerisinde ise daha ince kollara ayrılarak bronşçukları oluşturur.
*Bronşçuklar, kaslı yapıda olup kıkırdak halka içermez.



*Bronşcuklar alveol olarak adlandırılan hava kesecikleri ile sonlanır.
*Tek katlı yassı epitel hücrelerden oluşan alveoller, kılcal kan damarlarıyla çevrilidir.
*Alveol hücrelerinden salgılanan lipoproteinler su kaybını azaltma ve solunumu kolaylaştırma görevi yapar.

*Alveollere gelen havadaki oksijen içerideki nemli ortamda çözünerek kılcal damarlara,

damarlar içerisindeki karbondioksit ise alveollere geçer.
* Alveoller solunum yüzeyini oldukça arttırır.

Omurgalı canlılar içerisinde alveoller sadece memelilerde bulunur. Akciğerlerimizde bulunan milyonlarca alveol 70-100 m2’lik solunum yüzey alanının ortaya çıkmasını sağlar.


AKCİĞERLER:

*Akciğerler, kalp ile birlikte göğüs boşluğunda ve diyaframın üzerinde yer alır.
* İnsanların sağ akciğerleri üç sol akciğerleri ise iki loptan oluşur.



*Akciğerlerin dış kısmında içerisinde özel bir sıvı (pleura sıvısı) bulunan çift

katlı akciğer zarı (pleura) bulunur.
*Dıştaki zar ile akciğerin göğüs boşluğuna ve diyaframa tutunması sağlanır.

*Zarlar arasındaki sıvı, akciğerlerin korunmasını sağlar ve hareketini kolaylaştırarak soluk alıp vermeye yardımcı olur.
* Sinir, damar ve bronşların girdiği kısımlarda akciğer zarı bulunmaz.
* Çizgili kastan oluşan diyafram omurgalı canlılar içerisinde sadece memelilerde

bulunur.




•Kan akciğer kılcallarından geçerken O2 artmakta,CO2 azalmaktadır.

•Kan doku kılcallarından geçtikçe O2 oranı azalıp CO2 oranı artmaktadır.


NOT: Kanda O2 artması azalması solunum hızını etkilemez.

NOT: Solunum omurilik soğanı ve beyindeki merkezce denetlenir.

SOLUK ALIP VERME MEKANİZMASI
*Akciğerlerin kasılıp gevşeme özelliği yoktur.
*Soluk alıp vermede göğüs boşluğu basıncının ve akciğerlerin hacminin değişmesi etkilidir.
*Bu olay kaburgalar arası kasların ve diyaframın kasılıp gevşemesiyle gerçekleşir.
NEFES ALMA:


  1. Diyafram kası kasılır ve düzleşir. Karın bölgesine iner.

  2. Kaburgalar arası kaslar kasılır göğüs kafesi dışa doğru genişler

  3. Göğüs boşluğunun hacmi artar

  4. Akciğer iç basıncı azalır.

  5. İç basınç, atmosfer basıncından daha düşük olduğu için hava, solunum yolundan vücuda girer.


İşte bu olaylarda enerji harcanır. Nefes alma aktif bir olaydır.( gaz değişimi difüzyonla olmaktadır.)
NEFES VERME:


  1. Diyafram kası gevşer. Diyafram kubbemsi şekil alır.

  2. Göğüs boşluğunun hacmi azalır.

  3. Akciğer iç basıncı artar.

  4. İç basınç atmosfer basıncından daha yüksek olduğundan alveollerdeki hava dışarı verilir.

  5. Soluk vermede göğüs boşluğunun hacminin azalmasının yanı sıra akciğerlerdeki geri yaylanma basıncının da etkisi vardır.

  6. Bu basınç, akciğerlerin yapısındaki elastik lifler etkisiyle ve pleura boşluğundaki

sıvının oluşturduğu yüzey gerilimiyle sağlanır.


SOLUK ALMA

SOLUK VERME

Kaburgalar ile omurganın arasındaki açı genişler

Kaburgalar ile omurganın arasındaki açı daralır.

Kaburga uçları yukarı kalkar.

Kaburga uçları aşağı iner.

Diyafram aşağı doğru inip düzleşir.

Diyafram yukarı doğru kubbeleşir.

Göğüs içi hacmi artar.

Göğüs iç hacmi azalır.

Akciğer iç basıncı azalır.

Akciğer iç basıncı artar.

Hava akciğere dolar.

Hava akciğerden çıkar.



SOLUNUM HIZI
*Solunum hızı, kandaki karbondioksit miktarına göre düzenlenir.
*Kandaki karbondioksit oranı arttığında kanın pH’ı düşer ve asitlik artar.
*Bu durum omurilik soğanındaki solunum merkezinin uyarılmasına neden olur.
*Omurilik soğanı önce kalp atışlarının daha sonra da nefes alışverişinin hızlanmasını sağlar.
*Kanda bulunan karbondioksit hızla dışarı verilir ve kanın pH’ı normale döner.


OKSİJEN VE KARBONDİOKSİDİN KANLA TAŞINMASI
*Dolaşım sistemi bulunan bütün hayvanlarda(böcekler hariç)oksijen ve karbondioksit kanla taşınır.
*Kanın oksijen ve karbondioksit tutma ve taşıma kapasitesi çok yüksektir. Bu özellik kanda bulunan solunum pigmentlerinden kaynaklanır)
SOLUNUM PİGMENTLERİNİN ORTAK ÖZELLİKLERİ;


    1. Proteinden yapılmış olmalarıdır.




    1. Bu pigmentlerin en önemli özellikleri oksijenle ve karbondioksitle kolayca birleşip ayrılabilmeleridir.




    1. Oksijenle birleştikleri bölgelerde demir, bakır gibi metal iyonlar bulunur.




    1. Solunum pigmentleri kanın oksijen taşıma kapasitesini arttırırlar.




    1. Kana renk verirler.




HEMOGLOBİN

HEMOSİYANİN

HEMOERİTRİN

KLOROKRUORİN

Omurgalıların tamamında(alyuvar içinde)ve omurgasız hayvanlardan halkalı solucanlarda(kan plazmasında)bulunur.

Yumuşakçalarda ve halkalı solucanlarda ve bazı eklembacaklılarda

(plazmada) bulunur.

Halkalı solucanlarda(plazmada) bulunur.

Halkalı solucanlarda(plazmada)

bulunur.

Demir içerir.

Bakır içerir.

Demir içerir.


Demir içerir.

Kırmızı renklidir.

Mavi renktedir.

Kırmızı-mor renktedir.

Yeşil renktedir.


OKSİJENİN KANLA TAŞINMASI
*O2 ‘nin kısmi basıncının çok olduğu yerde hemoglobin O2 tutma eğilimindedir. Bu olay akciğer alveol kılcallarında olur.
*O2’nin %2 kadarı kan plazmasında çözünmüş olarak taşınır. Bu yeterli değildir.O2’nin çoğu alyuvar içinde oksihemoglobin olarak taşınır(HbO2)
*O2’nin kısmi basıncının az olduğu yerlerde ise HbO2,O2’yi bırakır. Bu doku kılcallarında olur.


  1. Soluk alındığında akciğer alveollerine O2’ce zengin hava dolar.




  1. O2 alveollerin etrafındaki kılcallarda bulunan kan plazmasına oradan da alyuvarlara geçer.




  1. Alyuvarlara geçen O2 hemoglobinle birleşerek kararsız bir bileşik olan oksihemoglobini oluşturur.(O2+Hb HbO2)




  1. Oksihemoglobin akciğer toplardamarı ile kalbe döner. Oradan vücuda gönderilir. Doku kılcallarına HbO2 O2’yi bırakır.(HbO2 Hb+O2)




  1. Serbest kalan O2 alyuvardan kan plazmasına geçer. Oradan doku sıvısına geçer. Buradan difüzyonla hücreye alınır.




  • Eğer solunum yoluyla kana karbon monoksit geçerse, hemoglobin bu molekülle daha kolay birleşir. Karbon monoksit hemoglobine sıkıca bağlanır ve bir daha ayrılmaz. Karbon monoksite bağlanmış bir hemoglobin artık oksijen taşıyamaz ve dokular oksijensiz kalır. Buna karbon monoksit zehirlenmesi denir.



KARBONDİOKSİDİN KANLA TAŞINMASI


  1. CO2 nin bir kısmı kan plazmasında çözünmüş olarak taşınır.




  1. Çoğunluğu ise alyuvarlarda özel bileşiklere dönüştürülerek taşınır.




  1. Doku hücrelerinde sürekli CO2 oluştuğundan CO2 konsantrasyonu yüksektir. Bu nedenle CO2 difüzyonla doku sıvısına ordanda doku kılcallarındaki kana geçer.



  1. Kana geçen CO2 çok azı kan plazmasında çözünür.




  1. CO2’ in çoğu alyuvarlara geçer. Bunların bir kısmı doğrudan Hb ile tutulur.


( Hb + CO2 HbCO2)
Alyuvara giren CO2 nin çoğu karbonik anhidraz enziminin etkisi ile H2O ile birleşir.H2CO3 oluşur.


Karbonik

anhidraz


(CO2 +H2O H2CO3)



  1. Oluşan karbonik asit(H2CO3)alyuvarda H+ ve HCO3- e ayrılır.


(H2CO3 H+ +HCO3-)


  1. Oluşan H+ alyuvarda Hb tarafından tutulur. HCO3- alyuvardan kan plazmasına geçer CO2’nin çoğu kan plazmasında HCO3- olarak taşınır.




  1. Akciğerlere gelen kandaki HCO3- alyuvara geçer Hb, H+ ’yi bırakır. Yeniden H2CO3 oluşur. (H+ + HCO3- H2CO3)




  1. H2CO3 karbonik anhidraz enzimi etkisiyle H2O ve CO2 ye dönüşür.


Karbonik

anhidraz

(H2CO3 H2O +CO2)


  1. Oluşan CO2 ve H2O kan plazmasına geçer. plazmadanda alveollere geçerek soluk olarak atılır.



CO2 molekülü kanda taşınırken oluşan karbonik asit kanın pH seviyesini düşürür. Düşük pH, hemoglobinin O2’ye karşı ilgisini azaltır. Bu duruma Bohr kayması denir.




  • VURGUN:

Derin su altında yüksek basınç etkisi ile kandaki gazlar(daha çok N2)eriyik faza geçer.böyle biri su yüzeyine hızlı bir şekilde çıkarsa eriyik olan N2,O2,CO2 yeniden gaz fazına geçer ve oluşan kabarcıklar kılcal kan damarlarını tıkar.
SOLUNUM SİSTEMİ SAĞLIĞI
FARENJİT:
*Enfeksiyon veya kimyasallara bağlı olarak yutağın tahriş olmasıdır.
* Bakteri kaynaklı farenjitte gerekli önlem alınmazsa iltihaplanma gırtlağa, sinüslere ve kulaklara yayılabilir.
*Sonuçta yutmada zorluk, burun akıntısı, ağır öksürük ve yüksek ateş şeklinde belirtiler ortaya çıkabilir.
LARENJİT (GIRTLAK İLTİHABI):
*Virüsler ya da bakteriler, sağlıksız içecekler, alerjenler ve sesin yanlış kullanılması

larenjite (gırtlak iltihabı) yol açabilir.
*Çocuklarda nefes darlığına neden olabilir.
*Yetişkinlerde kronikleşen larenjit, gırtlak kanserine dönüşebilir. En belirgin özelliği seste oluşan değişikliklerdir.

BRONŞİT
*Bronşların iltihaplanması sonucunda oluşan bronşit; kuru bir öksürük, yüksek

ateş ve hırıltılı nefes alma şeklinde belirtiler gösterir.
*Zamanında tedavi edilmezse zatürreye dönüşebilir.
ZATÜRRE
*Akciğer dokusunun iltihaplanmasıyla oluşan zatürre; yüksek ateş, ağrı, öksürük

ve koyu balgamla kendini belli eden tehlikeli bir hastalıktır. Ölümle sonuçlanabilir.

ASTIM
*Astım; enfeksiyon, duygusal ve alerjik nedenlere bağlı olarak akciğer içi hava yollarının daralmasıdır.
*Bu daralma, aşırı mukus salgılanmasına bağlı olabileceği gibi, bronş düz kaslarının genişlemesi ile de olabilir.
*Ani nefes darlıkları ve öksürük nöbetleri şeklinde belirtiler gösteren bu rahatsızlık, genelde genetik bir hastalıktır.
*Astıma neden olan en önemli alerjenlerden biri polenlerdir.
*Polenlerin yoğun olduğu dönemlerde, dış ortama fazla çıkmayarak, maske veya

gözlük takarak veya kapı ve pencereleri fazla açmayarak polen alerjisinden korunmak

mümkün olabilir.
KOAH
*Nefes darlığına yol açan solunum yolu hastalığı da Kronik Obstrüktif Akciğer

Hastalığıdır (KOAH).
* En önemli nedeni sigara olmakla birlikte, havası kirli yerlerde yaşayan veya toz, duman, gaz ve kimyasal maddelerle temasta bulunmayı gerektiren mesleklerde çalışan insanlarda da görülür.





sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconAraştırma ekibi, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 15’inin, mevcut bir...

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconÜlkemiz, henüz bir ruh sağlığı yasasına sahip ol­

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconBir kamu kurumu bünyesindeki özel güvenlik biriminde çalışan özel...

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconŞifalı bitkileri doğadan kendisi toplamak isteyen kişinin en azından,...

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconKuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi’nin 25 Mayıs 1998...

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconHücre bölünmesi, tek hücreli canlıların çoğalması, çok hücreli canlıların...

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconÖzel hastane, Özel dal hastanesi, Özel kliNİK, Özel dispanser

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconBebek bilgilerini kullandığınız kayıt sistemine girin

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconDOĞayla büTÜnleşMİŞ 30. 000M2 Lİk geniŞ Bİr bahçE İÇİne kurulu bir...

O murgasız hayvanlardan süngerler, sölenterler, yassı ve yuvarlak solucanlar özel bir solunum sistemine sahip değildirler iconE Ruhsatlı Kan Ürünü: Bu Yönetmeliğe göre Bakanlıkça ruhsatlandırılmış,...


Tıp




© 2000-2018
kişileri
t.ogren-sen.com